91³ÉÈË

ცირკულარული ეკონომიკა ჸ§ƒ� პლასტმასის ნარჩენების მართვის ეროვნული პროგრამა საქართველოში

Opinions expressed by 91³ÉÈË contributors are their own.

You're reading 91³ÉÈË Georgia, an international franchise of 91³ÉÈË Media.

CENN

ცირკულარულ, იგივე წრიულ ეკონომიკას რესურსების გამოყენების ციკლურ პროცესად განმარტავენ, რომლის მთავარ მიზანსაც გაჸ§ƒ�მუშავებული რესურსების ხელმეორედ, მრავალმხრივად ჸ§ƒ� ეფექტიანად გამოყენება წარმოადგენს. თავის მხრივ, ის რესურსების მოხმარების მინიმიზაციას ისახავს მიზნად, რაც როგორც რესურსების სწრაფი ამოწურვის შენელების, აგრეთვე გარემოზე მავნე ზემოქმედების პრევენციას წარმოადგენს. ქვეყნები, რომლებიც გაცხადებულ მიზან-გეგმად მდგრად განვითარებას ისახავენ, აქტიურად მიმართავენ ცირკულარული ეკონომიკის მოდელის ჸ§ƒ�ნერგვას ჸ§ƒ� მისი პრინციპების გატარებას მრავალ საქმიანობაში.

ცირკულარული ეკონომიკის მოდელის ჸ§ƒ�ნერგვის აუცილებლობა დღითი დღე სულ უფრო აქტუალური ხდება მთელ მსოფლიოში. შეიძლება ითქვას, რომ მთელი რიგი მაღალგანვითარებული ქვეყნები ერთმანეთს ეჯიბრებიან კიდეც, თუ რომელ მათგანს ექნება უფრო წარმატებულად ჸ§ƒ�ნერგილი "მწვანე" მექანიზმები.

2020 წელს ევროკავშირმა ცირკულარული ეკონომიკის სამოქმედო გეგმა წარუდგინა ფართო საზოგადოებას, საჸ§ƒ�ც ამ საკითხში ბიზნესის როლსა ჸ§ƒ� მნიშვნელობას განსაკუთრებულად გაუსვა ხაზი.

საერთაშორისო ტენდენციას საქართველომაც აუბა მხარი. ჩვენს ქვეყანაში მუშავდება ცირკულარული ეკონომიკის კონტექსტში პლასტმასის ნარჩენების პრევენციის ეროვნული პროგრამა − პნპეპ, რომელიც ნარჩენების მართვაში პლასტმასის გაჸ§ƒ�მუშავება-მოხმარების მწვავე საკითხის რეგულირებას გულისხმობს. როგორც ირკვევა, საქართველოში მყარი მუნიციპალური ნარჩენების რაოდენობა ყოველწლიურად იზრდება ჸ§ƒ� მილიონ ტონას სცდება. მუნიციპალური ნარჩენების მთლიან შემადგენლობაში კი მათი შემცველობისა ჸ§ƒ� გარემოსა თუ აჸ§ƒ�მიანის ჯანმრთელობაზე უარყოფითი გავლენის გამო, ის ერთი-ერთ პრიორიტეტულ მიმართულებად მოიაზრება. ამავდროულად, საქართველოში პლასტმასის წარმოებისა ჸ§ƒ� იმპორტის ტენდენცია აჩვენებს, რომ მისი რაოდენობა მომავალ წლებშიც სავარაუდოდ კიდევ უფრო გაიზრდება.

საქართველო ჸ§ƒ� ჩვენს ქვეყანაში არსებული ნარჩენების მართვის კანონმდებლობა ნარჩენების პრევენციას, ხელახალ გამოყენებასა ჸ§ƒ� გაჸ§ƒ�მუშავებას პრიორიტეტულ მიზნებად მოიაზრებს, რომელთა მიღწევას ახლო მომავალში გეგმავს. თუმცა, ამჟამად, ქვეყანაში პლასტმასის გაჸ§ƒ�მუშავების მაჩვენებლები ძალიან ჸ§ƒ�ბალია, ისევე, როგორც მოთხოვნა გაჸ§ƒ�მუშავებულ პლასტმასაზე. აქეჸ§ƒ�ნ გამომდინარე, ქვეყანაში არსებობს შესაბამისი პოლიტიკის შემუშავებისა ჸ§ƒ� განხორციელების კრიტიკული საჭიროება ჸ§ƒ� კომპლექსური მიდგომის აუცილებლობა.

საქართველოს მთავრობას, კერძოდ კი გარემოს ჸ§ƒ�ცვისა ჸ§ƒ� სოფლის მეურნეობის სამინისტროს, პლასტმასის ნარჩენების პრევენციის ეროვნული პროგრამის შემუშავებასა ჸ§ƒ� განხორციელებაში CENN ნორვეგიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ჸ§ƒ�ხმარებით უჭერს მხარს. აღსანიშნავია, რომ მისი ფორმირება ევროპის "მწვანე" შეთანხმების, ცირკულარული ეკონომიკის სამოქმედო გეგმის, ევროპის პლასტმასის სტრატეგიის, ასოცირების შესახებ შეთანხმების, ნარჩენების მართვის კოდექსისა ჸ§ƒ� ნარჩენების მართვის ეროვნული სტრატეგიის საფუძველზე მოხდება.

თუ რა ნაბიჯებს გულისხმობს კონკრეტულად პროგრამა, რა იგეგმება ჸ§ƒ� რა მოლოდინი არსებობს მისი განხორციელების შემდეგ, ამას გარემოს ჸ§ƒ�ცვისა ჸ§ƒ� სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე, სოლომონ პავლიაშვილი განგვიმარტავს:

"საქართველოს ნარჩენების პრევენციის ეროვნული პროგრამა განიხილავს პლასტმასის მთლიან ღირებულებათა ჯაჭვს − წარმოება, მოხმარება ჸ§ƒ� წარმოქმნილი ნარჩენების მართვა. დოკუმენტი საქართველოს კონტექსტიჸ§ƒ�ნ გამომდინარე ჸ§ƒ� საერთაშორისო პრაქტიკაზე ჸ§ƒ�ყრდნობით, შემოგვთავაზებს მიდგომებს, რომლებიც ქვეყნის რესურსების ოპტიმიზაციასა ჸ§ƒ� მწვანე ეკონომიკის ჸ§ƒ�ნერგვაში ჸ§ƒ�ეხმარება. ეს კიდევ ერთი წინგაჸ§ƒ�დგმული ნაბიჯია ქვეყანაში ცირკულარული ეკონომიკის ჸ§ƒ�სანერგად".

ბიზნესის როლი პლასტმასის ნარჩენების პრევენციაში

აღსანიშნავია, რომ საქართველოში უკვე შეინიშნება გაჸ§ƒ�მამუშავებელი ბიზნეს სექტორის საინტერესო ნაბიჯები პლასტმასას ნარჩენების მართვის კუთხით, რაც მრავალი სხვა კომპანიისთვის მაგალითისა ჸ§ƒ� სტიმულისმიმცემია. კომპანია "ეკო-ჯეო-პეტ" ქვეყანაში მოქმედი პლასტმასის გაჸ§ƒ�მამუშავებელი კომპანიაა, რომელიც პლასტმასის ნარჩენების სწორ მართვა-რეციკლირებაზე თანამედროვე აპრობირებული მეთოდებით ზრუნავს. გაჸ§ƒ�მუშავების შედეგად მიღებული PET-ფანტელებიჸ§ƒ�ნ კი შესაფუთი მასალები იწარმოება, რომელიც აქვე, საქართველოს ბაზარზე რეალიზდება.

როგორ ჸ§ƒ�ვნერგოთ ცირკულარული პრაქტიკა ჩვენს ბიზნესში?

Glovo-სა ჸ§ƒ� CENN-ის ერთობლივი კამáÓÅანია "არა პლასტმასას"

პოპულარულმა საერთაშორისო საკურიერო კომპანია Glovo-მ ჸ§ƒ� CENN-მა ერთობლივი კამáÓÅანია "არა პლასტმასას" განახორციელეს. "გლოვომ" საკუთარ აპლიკაციაში ეკომეგობრული კატეგორია − "არა პლასტმასას" ჸ§ƒ�ამატა. აღსანიშნავია, რომ ამ ნაბიჯმა ბიძგი მისცა იგივე შინაარსის ფილტრის ჸ§ƒ�ნერგვას მსოფლიო მასშტაბითაც. GLOVO-მ, რომელიც მსოფლიოს 24 სხვაჸ§ƒ�სხვა ქვეყანაში ოპერირებს, 2020 წლიჸ§ƒ�ნ აპლიკაციაში ჸ§ƒ�ამატა სექცია − "არა ერთჯერად ჭურჭელს", შეკითხვით "გჭირდება ჸ§ƒ�ნა-ჩანგალი? − ჸ§ƒ�გვეხმარე, შევამციროთ ნარჩენი".

Procredit Bank

ნარჩენების მართვა აქტუალურია საბანკო სექტორშიც. "პროკრედიტ ბანკი" შიჸ§ƒ� ჸ§ƒ�ხარისხებას განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს ჸ§ƒ� პლასტმასას შემცირების მიზნითაც არაერთ აქტივობას ახორციელებს უკვე 5 წელზე მეტია. მხოლოდ 2019 წლის განმავლობაში კომპანიაში 200 კგ-ზე მეტი პლასტმასა შეგროვჸ§ƒ� ჸ§ƒ� შემდეგ ნარჩენების მართვის კომპანიას გაჸ§ƒ�ეცა. ბანკი საკუთარ თანამშრომლებს საკმაოდ აქტიურ საგანმანათლებლო ღონისძიებებს უტარებს, რომელიც მოიცავს პლასტმასის შემადგენლობის, გამოყენების, ჸ§ƒ�ბინძურების შედეგებისა ჸ§ƒ� მისი პრევენციის შესახებ საჭირო ინფორმაციის გაჸ§ƒ�ცემას. "პროკრედიტ ბანკის" მიზნების ჩამონათვალში ნარჩენების მდგრადი მართვის პრაქტიკის ჸ§ƒ�ნერგვას მკაფიო ადგილი უჭირავს.

Colgate-ის ახალი ჸ§ƒ˜ზაინი

მნიშვნელოვანია, რომ ამ მიმართულებით მომუშავე ჸ§ƒ� პასუხისმგებლობის გამზიარებელი კომპანიების რიცხვი დინამიკურად იზრდებოდეს, რისი საერთაშორისო ტენდენციაც პოზიტიურია. ამის კარგი მაგალითია კომპანია Colgate-ი, რომელიც საკუთარი საქმიანობის სპეციფიკიჸ§ƒ�ნ გამომდინარე, საკმაოდ ინტენსიურად იყენებს პლასტმასას. კომპანიამ გაჸ§ƒ�წყვიტა, ამ საკითხს პასუხისმგებლობით მიდგომოჸ§ƒ�, რადგან აღმოჩნჸ§ƒ�, რომ მხოლოდ 2020 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში 495 მილიონი კბილის ჯაგრისი მომხმარებლებმა უბრალოდ გაჸ§ƒ�ყარეს. Colgate-მა გამოსავლის პოვნის გზებზე ჸ§ƒ�იწყო ფიქრი ჸ§ƒ� გაჸ§ƒ�წყვიტა, რომ ისეთი ტიპის პლასტმასით ჩაანაცვლოს პროდუქტი, რომელიც მარტივად რეციკლირებადი ჸ§ƒ� გაჸ§ƒ�მუშავებადი გახდება. მომხმარებლები კი მას პირჸ§ƒ�პირ არ მოისვრიან სანაგვეზე. ამასთანავე, შემუშავჸ§ƒ� კბილის ჯაგრისების ახალი ჸ§ƒ˜ზაინი, რომლის გაჸ§ƒ�წყვეტა შეცვლად ტარს გულისხმობს, რათა გაფუჭების შემთხვევაში, მისი რამდენჯერმე გამოცვლა იყოს შესაძლებელი ჸ§ƒ� ნაგავსაყრელს მალე არ შეუერთდეს.

ამგვარ გამოცდილებასა ჸ§ƒ� პრაქტიკას კი რაც უფრო მეტი კომპანია, აჸ§ƒ�მიანი ჸ§ƒ� ორგანიზაცია მიმართავს, მით უფრო მივუახლოვდებით მდგრად მიზნებს, ჩვენ ირგვლივ კი გარემო ბევრად ჯანსაღი ჸ§ƒ� იმედისმომცემი აღმოჩნდება.

სალომე ქუშაშვილი

áƒÈȃ£რნალისტი